BM’den beklenen Sincan Özerk Bölgesi raporu: Çin ‘ciddi insan hakları ihlalleri’ ile suçlandı

BM raporunda, Uygur Müslüman topluluğunun üyelerinin “keyfi gözaltı sistemleri” ile karşı karşıya kaldığı ve kimilerine da “kötü muamele biçimlerinin” uygulandığı bildirildi. Buna “cinsel ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddet olayları” ile zorla tıbbi tedavi” ve “aile planlaması ve doğum denetim siyasetlerinin ayrımcı bir halde uygulanması”nın da dahil olduğu kaydedildi.

Raporda ‪”Çin’in Sincan’da göz altındaki Uygur Müslümanlarına yönelik ayrımcı muamelesi insanlığa karşı hata teşkil edebileceği” belirtilerek Çin “ciddi insan hakları ihlalleri” ile suçlandı. Yüksek Komiser Michelle Bachelet’in misyon müddeti bitmeden açıklayacağı kelamını verdiği rapor, Bachelet’in son misyon gününde İsviçre saatiyle 23.48’de yayımlandı.

48 sayfalık raporda Sincan’da yaşayan 23 Uygur, 16 Kazak ve 1 Kırgız Türküyle ayrıntılı mülakat yapıldığı, konuşulan isimlerden 26’sının 2016’dan bu yana muhakkak aralıklarla ya keyfi tutuklandığı ya da Çin’in tekrar eğitim kamplarında çalıştırıldığı bilgisi paylaşıldı.

Raporda Sincan bölgesinde “terör ve aşırılıkla gayret ismi altında önemli insan hakları ihlalleri işlendiği” ve bu ihlallerin “insanlık kabahati teşkil edebileceği” vurgulanırken, “Hak ihlallerinin dayandırıldığı terörle uğraş kanunları, milletlerarası insan hakları norm ve standartları açısından epeyce problemlidir. Bölgedeki yetkililere geniş soruşturma, yasaklama ve baskı imkanı tanıyan bu maddede belirli bilinmeyen, geniş ve ucu açık tanımlamalar bulunmaktadır.” sözü yer aldı.

KAMPLARDAKİ MUAMELE TELAŞ VERİCİ

Bölgedeki yine eğitim kamplarında tutulanlara yönelik muamelenin tasa verici olduğu, azap, berbat muamele ve mecburî tıbbi tedavi uygulandığına dair raporların muteber bulunduğu belirtildi.

Komiserliğin eriştiği evrakların, kelam konusu hak ihlallerinin net bilançosunu çıkarmaya yetmeyeceği lakin “yeniden eğitim kamplarındaki ayrımcı ortamın, bu tesislerde insan hakları ihlallerinin geniş eksende yaşandığını doğrulayacak yeterlilikte olduğunun” altı çizildi.

Yeniden eğitim kamplarında tutulan Müslüman azınlığa mensup bireylerin temel insan haklarından yoksun edildiği kaydedilerek, “Dini kimlik, söz, mahremiyet ve hareket özgürlükleri usulsüzce yasaklanmıştır.” denildi.

ÇİN HÜKÜMETİNE ÇAĞRILAR

Çin’in Sincan’daki baskıcı ve ayrımcı uygulamalarının tesirinin hudutları aştığı, tutuklamalar ve eğitim kamplarında zorla çalıştırmalardan dolayı birçok kişinin ailesinden başka düştüğü yahut baskı ortamından dolayı ülkelerini terk etmek zorunda kaldığı vurgulandı.

Raporun sonunda Çin hükümetine, “yeniden eğitim kampları, cezaevleri ve gibisi tutukluluk merkezlerinde keyfi tutulanların derhal özgür bırakılması”, “Sincan’da aile mensuplarının haber alamadığı bireylerin nerede olduğuna dair bilgi verilmesi”, “terörle uğraş, ulusal güvenlik ve azınlık haklarına dair maddeleri gözden geçirecek çalışma planı oluşturulması”, “yeniden eğitim kamplarındaki hak ihlallerinin acilen araştırılması” ve “bölgedeki cami, tapınak ve mezarlıkların yıkıldığına dair tezlere somut datalar sunularak açıklık getirilmesi” davetleri yapıldı.

RAPOR 8 AY GECİKMELİ AÇIKLANDI

Komiserlikten 10 Aralık 2021’de yapılan açıklamada, Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde Çin’in uygulamalarına ait raporun haftalar içinde açıklanacağı duyurulmuştu.

Açıklamanın akabinde aylar geçmesine karşın raporun yayımlanmaması, Uygur Türkleri başta olmak üzere milletlerarası hak kümelerinden reaksiyon görmüştü.

23-28 Mayıs’ta Çin’e giden ve Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ni de ziyaret eden Bachelet, ziyaretin akabinde Çin’in başşehri Pekin’de düzenlediği basın toplantısında, raporun ne vakit açıklanacağına ait bilgi vermekten kaçınmıştı.

Çevrim içi ortamda düzenlenen basın toplantısına BM’ye akredite gazetecilerin internet yoluyla iştirakine müsaade verilmemesi de reaksiyonları çekmişti.

Related Posts

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.